Waarom het leven zo complex is, is een vraag die velen zich vroeg of laat stellen. Als mens leven we met bewustzijn, tijdsbesef en een constante stroom aan gedachten. Dit onderscheidt ons van dieren maar maakt ons tegelijk ook onzeker en zoekend. In deze reflectie neem ik je mee in mijn eerlijke kijk op het mens-zijn.
De mens is een aparte, een afwijkende soort. Het grootste verschil tussen mens en dier is dat wij kunnen denken, dat we beschikken over geweten en tijdsbesef. Daar waar dieren geen tijdsbesef hebben en enkel afgaan op wat ze voelen zonder weten, zijn mensen steeds bezig met wat geweest is en met komen gaat.
Met al ons verstand zijn wij toch de enige soort die de planeet om zeep helpt omdat onze drang naar welstand en aanzien te groot is. Die onbedwingbare drang komt net uit ons tijdsbesef en sterfelijkheidsbesef: we nemen wat we kunnen omdat het op het einde toch niets uitmaakt. We vinden het ons recht in reactie op het onrecht van gedropt te worden op een lijdensweg waar we niet zelf voor gekozen hebben.
Bij de gemiddelde mens met een geweten is dit gevoel niet zo uitgesproken omdat hij empathie en mededogen kent. Neen, het zijn de grootste mislukte apen, dikwijls de op macht beluste alfa-apen die zich leiders wanen. Ze hebben een veel te groot ego dat hun machteloosheid tegen de dood moet compenseren met zo veel mogelijk rijkdom en macht. Ze vinden het zelfs geen probleem om daarvoor mensen te onteren en te doden
Hoeveel mensen aan de macht maken echt het verschil? Hoeveel schatrijken doen met hun overschotten en winsten echt iets voor degenen die het moeilijk hebben? Meestal geven ze wel iets van hun winst op winst, dikwijls als een acte de presence, maar dat is ook maar weinig. Meestal is hun eerste doel zelf nog meer vergaren om zelf nog meer in luxe te baden.
Hoeveel machthebbers, hoeders van het land geven zelf het goeie voorbeeld en durven eens te handelen buiten de systeempolitiek? Juist …weinig of geen. Liever politieke spelletjes spelen, postjes verzekeren andere partijen afkraken en zichzelf op de borst kloppen. Ze doen allemaal hetzelfde,wel in hun eigen partijkleedje maar allemaal in hetzelfde bedje ziek.
Wij mensen zijn echt een rare soort, een uitwas… Te zacht voor de hardheid van een zinloos bestaan en te hard voor de beperkingen van onze kwetsbaarheid. We zijn zo gecomplexeerd, altijd bezig met denken wat als, zou het kunnen, is het voldoende, hoe kan ik er voor zorgen dat een ander me graag heeft enz. Dieren zijn veel minder complex, ze hebben je graag of niet.
Wij zijn dikwijls oneerlijk en doen vaak te veel moeite. Ook al voelen we ons niet goed bij iemand, toch proberen we ons best te doen, tegen ons gevoel in te gaan want we moeten met iedereen vriend zijn. Nochtans is er niks mis mee om je enkel met mensen te omringen waar het wederzijds goed zit en afstand te nemen van degenen waar er geen oprechte liefde voelbaar is.
We leven zo dikwijls in een leugen. We zijn goed in optellen maar slecht in aftellen, we zijn goed in méér en slecht in minder, we zijn gemaakt om te hechten.
Onze opvoeding draait om goed zijn, sparen, iets opbouwen en bereiken, liefdevol leven, de beste worden, winnen … maar niemand leert ons om afscheid te nemen, te leren verliezen, om te gaan met de sterfelijkheid en de dood, het lijden te verdragen en hulpeloos te zijn. Daarover praten is taboe want alles moet goed zijn.
Wat doen we? We kijken liever weg van de gruwel die het leven kan zijn. Die kant van het leven zal wel doorsijpelen naarmate we ouder worden. We oordelen dat het niet goed is om jonge geesten al met die gedachten te bezoedelen. Waarom toch? Als dit deel uitmaakt van het leven, waarom het dan wegsteken en ontkennen?
Omdat de meesten het zelf niet aankunnen of begrijpen. Misschien ook omdat mensen zich geen schuldgevoel willen aanpraten. Is het leven schenken niet het mooiste cadeau dat je een kind kan geven? Ik stel dat regelmatig in vraag. Is het zo verkeerd om dit openlijk te betwijfelen?
Mensen zijn kampioenen in het verbloemen van het verwelken. Misschien is het dat wel wat onze soort zo siert…altijd hoopvol zijn, met de moed der wanhoop verder doen, niet opgeven en zeggen dat het uiteindelijk wel goed komt. En als het toch slecht afloopt dan zeggen we wel dat het beter zo is, dat het lijden eindelijk gestopt is. Ja, zelfs een begrafenis kan mooi zijn (al vind ik dat je beter kan spreken van een gepaste begrafenis dan van een mooie).
En als we het echt niet meer weten dan zeggen we wel dat het ‘de wil van God’ was. Daar is alles meteen mee goedgepraat zodat we niet in zelfbeklag moeten vervallen. We zouden maar eens mens moeten zijn en feilbaar imperfect en oneerbiedig tegenover het leven dat ons geschonken werd.
Rechte bananen bestaan niet omdat ze kromgroeien en wat kromgroeit is in zijn krommigheid even sterk. Echter, wij mensen willen wat krom is altijd recht trekken. We hebben moeite met alles wat afwijkt van de standaard. Altijd op zoek naar bevestiging dat we het goed doen, kloppen we ons graag op de borst, zo onzeker zijn wij. Of anders zijn we vals bescheiden en voeren we wel een schijnvertoning op om toch maar niet te tonen dat we kwetsbaar zijn.
We zijn zo weinig in veel en zo veel in weinig. Gewoon zou genoeg moeten zijn. We missen altijd wel iets om ons goed en waardevol te voelen. Het kan niet perfect genoeg zijn en daarvoor zijn we bereid om ver te gaan: fake news, gemanipuleerde beelden en zelfs de dingen die niet perfect moeten zijn maken we meer imperfect om perfect imperfect te zijn. Wat is nog echt? Velen weten het zelfs niet meer, wat maakt dat echte emoties bijna niet meer te herkennen zijn met alle mentale gevolgen van dien.
Dieren van dezelfde soort beschikken doorgaans ook over bijna allemaal dezelfde fysieke capaciteiten. Uiteraard is er bij de meesten wel een groepsleider die wat sterker is, maar de ene cheetah zal niet zo heel veel sneller zijn als de andere. Bij mensen zijn er dikwijls heel grote fysieke verschillen, wat het op zich al onrechtvaardiger maakt. Wij willen ook alles kunnen en ons steeds bewijzen, dit maakt dat het ouder worden als mens ook harder aankomt, omdat er meer van onze fysieke mogelijkheden wegvallen.
We houden ons graag vast aan verworven rechten, dingen die we als vanzelfsprekend vinden, dingen die we claimen omdat we ons best gedaan hebben, goed en lief geweest zijn. Dingen die betekenis geven aan ons leven en voor absoluut worden aangenomen terwijl net dat een utopie is, een valse houvast, valse hoop om mee te leven.
Als het geluk in je leven enkel van meetbaar succes afhangt zal je heel erg teleurgesteld worden want nog meer dan onze fysieke vergankelijkheid is succes vluchtig. Er zijn zo weinig zekerheden, misschien is de enige echte zekerheid wel dat we ooit doodgaan. Alles wat die gedachte probeert te ontkennen is gebaseerd op goed gelovigheid en geluk.
We zijn enkel in staat om de lijdensweg te verlengen. Soms geeft dit ons wat meer tijd maar dikwijls ook meer ongemak en pijn. Genezing van vele kwalen kan maar vaak met restschade en altijd blijft de onzekerheid. Maar liever nevenschade dan de dood want heel ons apparaat is gemaakt om te overleven.
Nog liever natuurlijk krom dan rechtgeschapen verder leven met de gedachte dat dit misschien wel alles is wat er is. Dat er na de dood geen tweede kans meer komt. Niemand die echt weet wat hierna komt, dus toch maar ergens wat geloof bewaren om niet helemaal in de zinloze gedachte te vervallen.
We tillen zo zwaar aan het leven dat we het soms proberen weg te lachen en het allemaal niet te ernstig moeten nemen, ‘pluk de dag’, weet je wel? Maar diep vanbinnen zijn we bang, bang om te falen, bang om niet genoeg geleefd te hebben, bang dat onze geliefde dierbaren iets zou overkomen, bang om te lijden, bang om teleur te stellen en teleurgesteld te worden, bang voor zo veel dingen die we niet kunnen controleren.
Zelfs zij die doen alsof het hen allemaal niet veel uitmaakt en vrij onverschillig en gelaten door het leven gaan houden ergens de gedachte van een soort sturende kracht vast. Liever geloven dat er een macht is die alles hier stuurt. Liever een slechte kracht die je tenminste iets kan verwijten en die misschien toch wat wrok en schuldgevoel kan hebben over wat het ons aandoet dan helemaal niets en gewoon een speling van het lot te zijn dat helemaal niets voelt.
Soms denk ik…was ik maar een krokodil, bijna onkwetsbaar, blijven groeien tot de dood in plaats van ineen te krimpen. Zelfs in staat om de meest gebruikte lichaamsdelen, hun tanden, een leven lang te laten regenereren en na de dood misschien nog dienstdoen in een tweede leven als handtas.
Bananen zijn niet recht maar krom en krokodillentranen in het tranendal is wat het leven is… het is wat het is … De grootste wijsheid die ik je als mens kan geven om het leven zin te geven is lief zijn voor elkaar en daar niet zuinig mee zijn want sterven met een overschot aan liefde is pas echt zonde. Al de rest is helaas van weinig belang op het einde.
Mens, aap, banaan of krokodil, het maakt allemaal niet veel uit in de kosmos. Misschien kun je er maar best eens mee lachen, met de situatie waarin wij ons bevinden: mislukte apen in een circus die zich bezighouden met vragen zoals waarom zijn de bananen krom of de gemiste kans om geen krokodil te zijn.
Helaas… zelfs als krokodil zit het leven soms ook tegen: als de Nijl droog staat omdat de zon meer schijnt dan dat het regent.