De complexiteit van het leven

Waarom het leven zo complex is, is een vraag die velen zich vroeg of laat stellen. Als mens leven we met bewustzijn, tijdsbesef en een constante stroom aan gedachten. Dit onderscheidt ons van dieren maar maakt ons tegelijk ook onzeker en zoekend. In deze reflectie neem ik je mee in mijn eerlijke kijk op het mens-zijn.

Het verschil tussen mens en dier: denken als vloek en zegen

De mens is een aparte, een afwijkende soort. Het grootste verschil tussen mens en dier is dat wij kunnen denken, dat we beschikken over geweten en tijdsbesef. Daar waar dieren geen tijdsbesef hebben en enkel afgaan op wat ze voelen zonder weten, zijn mensen steeds bezig met wat geweest is en met wat komen gaat.

Met al ons verstand zijn wij toch de enige soort die de planeet om zeep helpt omdat onze drang naar welstand en aanzien te groot is. Die onbedwingbare drang komt net uit ons tijdsbesef en sterfelijkheidsbesef: we nemen wat we kunnen omdat het op het einde toch niets uitmaakt. We vinden het ons recht in reactie op het onrecht van gedropt te worden op een lijdensweg waar we niet zelf voor gekozen hebben.

Bij de gemiddelde mens met een geweten is dit gevoel niet zo uitgesproken omdat hij empathie en mededogen kent. Neen, het zijn de grootste mislukte apen, dikwijls de op macht beluste alfa-apen die zich leiders wanen. Ze hebben een veel te groot ego dat hun machteloosheid tegen de dood moet compenseren met zo veel mogelijk rijkdom en macht. Ze vinden het zelfs geen probleem om daarvoor mensen te onteren en te doden

Hoeveel mensen aan de macht maken echt het verschil? Hoeveel schatrijken doen met hun overschotten en winsten echt iets voor degenen die het moeilijk hebben? Meestal geven ze wel iets van hun winst op winst, dikwijls als een acte de presence, maar dat is ook maar weinig. Meestal is hun eerste doel zelf nog meer vergaren om zelf nog meer in luxe te baden.

Hoeveel machthebbers, hoeders van het land geven zelf het goeie voorbeeld en durven eens te handelen buiten de systeempolitiek? Juist …weinig of geen. Liever politieke spelletjes spelen, postjes verzekeren andere partijen afkraken en zichzelf op de borst kloppen. Ze doen allemaal hetzelfde,wel in hun eigen partijkleedje maar allemaal in hetzelfde bedje ziek.

Wij mensen zijn echt een rare soort, een uitwas… Te zacht voor de hardheid van een zinloos bestaan en te hard voor de beperkingen van onze kwetsbaarheid. We zijn zo gecomplexeerd, altijd bezig met denken wat als, zou het kunnen, is het voldoende, hoe kan ik er voor zorgen dat een ander me graag heeft enz. Dieren zijn veel minder complex, ze hebben je graag of niet.

De illusie van perfectie in een onzekere wereld

Wij zijn dikwijls oneerlijk en doen vaak te veel moeite. Ook al voelen we ons niet goed bij iemand, toch proberen we ons best te doen, tegen ons gevoel in te gaan want we moeten met iedereen vriend zijn. Nochtans is er niks mis mee om je enkel met mensen te omringen waar het wederzijds goed zit en afstand te nemen van degenen waar er geen oprechte liefde voelbaar is.
We leven zo dikwijls in een leugen. We zijn goed in optellen maar slecht in aftellen, we zijn goed in méér en slecht in minder, we zijn gemaakt om te hechten.

Onze opvoeding draait om goed zijn, sparen, iets opbouwen en bereiken, liefdevol leven, de beste worden, winnen … maar niemand leert ons om afscheid te nemen, te leren verliezen, om te gaan met de sterfelijkheid en de dood, het lijden te verdragen en hulpeloos te zijn. Daarover praten is taboe want alles moet goed zijn.

Wat doen we? We kijken liever weg van de gruwel die het leven kan zijn. Die kant van het leven zal wel doorsijpelen naarmate we ouder worden. We oordelen dat het niet goed is om jonge geesten al met die gedachten te bezoedelen. Waarom toch? Als dit deel uitmaakt van het leven, waarom het dan wegsteken en ontkennen?

Omdat de meesten het zelf niet aankunnen of begrijpen. Misschien ook omdat mensen zich geen schuldgevoel willen aanpraten. Is het leven schenken niet het mooiste cadeau dat je een kind kan geven? Ik stel dat regelmatig in vraag. Is het zo verkeerd om dit openlijk te betwijfelen?

Mensen zijn kampioenen in het verbloemen van het verwelken. Misschien is het dat wel wat onze soort zo siert…altijd hoopvol zijn, met de moed der wanhoop verder doen, niet opgeven en zeggen dat het uiteindelijk wel goed komt. En als het toch slecht afloopt dan zeggen we wel dat het beter zo is, dat het lijden eindelijk gestopt is. Ja, zelfs een begrafenis kan mooi zijn (al vind ik dat je beter kan spreken van een gepaste begrafenis dan van een mooie).

En als we het echt niet meer weten dan zeggen we wel dat het ‘de wil van God’ was. Daar is alles meteen mee goedgepraat zodat we niet in zelfbeklag moeten vervallen. We zouden maar eens mens moeten zijn en feilbaar imperfect en oneerbiedig tegenover het leven dat ons geschonken werd.

Rechte bananen bestaan niet omdat ze kromgroeien en wat kromgroeit is in zijn krommigheid even sterk. Echter, wij mensen willen wat krom is altijd recht trekken. We hebben moeite met alles wat afwijkt van de standaard. Altijd op zoek naar bevestiging dat we het goed doen, kloppen we ons graag op de borst, zo onzeker zijn wij. Of anders zijn we vals bescheiden en voeren we wel een schijnvertoning op om toch maar niet te tonen dat we kwetsbaar zijn.

Angst, onzekerheid en de drang om genoeg te zijn

We zijn zo weinig in veel en zo veel in weinig. Gewoon zou genoeg moeten zijn. We missen altijd wel iets om ons goed en waardevol te voelen. Het kan niet perfect genoeg zijn en daarvoor zijn we bereid om ver te gaan: fake news, gemanipuleerde beelden en zelfs de dingen die niet perfect moeten zijn maken we meer imperfect om perfect imperfect te zijn. Wat is nog echt? Velen weten het zelfs niet meer, wat maakt dat echte emoties bijna niet meer te herkennen zijn met alle mentale gevolgen van dien.

Dieren van dezelfde soort beschikken doorgaans ook over bijna allemaal dezelfde fysieke capaciteiten. Uiteraard is er bij de meesten wel een groepsleider die wat sterker is, maar de ene cheetah zal niet zo heel veel sneller zijn als de andere. Bij mensen zijn er dikwijls heel grote fysieke verschillen, wat het op zich al onrechtvaardiger maakt. Wij willen ook alles kunnen en ons steeds bewijzen, dit maakt dat het ouder worden als mens ook harder aankomt, omdat er meer van onze fysieke mogelijkheden wegvallen.

We houden ons graag vast aan verworven rechten, dingen die we als vanzelfsprekend vinden, dingen die we claimen omdat we ons best gedaan hebben, goed en lief geweest zijn. Dingen die betekenis geven aan ons leven en voor absoluut worden aangenomen terwijl net dat een utopie is, een valse houvast, valse hoop om mee te leven.

Als het geluk in je leven enkel van meetbaar succes afhangt zal je heel erg teleurgesteld worden want nog meer dan onze fysieke vergankelijkheid is succes vluchtig. Er zijn zo weinig zekerheden, misschien is de enige echte zekerheid wel dat we ooit doodgaan. Alles wat die gedachte probeert te ontkennen is gebaseerd op goed gelovigheid en geluk.

We zijn enkel in staat om de lijdensweg te verlengen. Soms geeft dit ons wat meer tijd maar dikwijls ook meer ongemak en pijn. Genezing van vele kwalen kan maar vaak met restschade en altijd blijft de onzekerheid. Maar liever nevenschade dan de dood want heel ons apparaat is gemaakt om te overleven.

Waarom we nooit leren omgaan met verlies en kwetsbaarheid

Nog liever natuurlijk krom dan rechtgeschapen verder leven met de gedachte dat dit misschien wel alles is wat er is. Dat er na de dood geen tweede kans meer komt. Niemand die echt weet wat hierna komt, dus toch maar ergens wat geloof bewaren om niet helemaal in de zinloze gedachte te vervallen.

We tillen zo zwaar aan het leven dat we het soms proberen weg te lachen en het allemaal niet te ernstig moeten nemen, ‘pluk de dag’, weet je wel? Maar diep vanbinnen zijn we bang, bang om te falen, bang om niet genoeg geleefd te hebben, bang dat onze geliefde dierbaren iets zou overkomen, bang om te lijden, bang om teleur te stellen en teleurgesteld te worden, bang voor zo veel dingen die we niet kunnen controleren.

Zelfs zij die doen alsof het hen allemaal niet veel uitmaakt en vrij onverschillig en gelaten door het leven gaan houden ergens de gedachte van een soort sturende kracht vast. Liever geloven dat er een macht is die alles hier stuurt. Liever een slechte kracht die je tenminste iets kan verwijten en die misschien toch wat wrok en schuldgevoel kan hebben over wat het ons aandoet dan helemaal niets en gewoon een speling van het lot te zijn dat helemaal niets voelt.

Soms denk ik…was ik maar een krokodil, bijna onkwetsbaar, blijven groeien tot de dood in plaats van ineen te krimpen. Zelfs in staat om de meest gebruikte lichaamsdelen, hun tanden, een leven lang te laten regenereren en na de dood misschien nog dienstdoen in een tweede leven als handtas.

Misschien is lief zijn voor elkaar genoeg

Bananen zijn niet recht maar krom en krokodillentranen in het tranendal is wat het leven is… het is wat het is … De grootste wijsheid die ik je als mens kan geven om het leven zin te geven is lief zijn voor elkaar en daar niet zuinig mee zijn want sterven met een overschot aan liefde is pas echt zonde. Al de rest is helaas van weinig belang op het einde.

Mens, aap, banaan of krokodil, het maakt allemaal niet veel uit in de kosmos. Misschien kun je er maar best eens mee lachen, met de situatie waarin wij ons bevinden: mislukte apen in een circus die zich bezighouden met vragen zoals waarom zijn de bananen krom of de gemiste kans om geen krokodil te zijn.

Helaas… zelfs als krokodil zit het leven soms ook tegen: als de Nijl droog staat omdat de zon meer schijnt dan dat het regent.

Het bericht Over mislukte apen, kromme bananen en krokodillen verscheen eerst op Cellbuilding.

We voelen het allemaal: de druk van het systeem

We voelen het allemaal. Of toch de meesten onder ons. De druk en de controle van een systeem dat ons opjaagt. En toch zijn er maar enkelen die er echt tegenin gaan, ook al vinden veel mensen de richting waarin digitaliteit evolueert niet oké.

Ze benoemen het wel en uiten hun ongenoegen, maar slikken het toch. Ze laten zich meedrijven op de mainstream en berusten in het idee dat het toch geen zin heeft om er iets tegen te doen. Dat het niet meer te stoppen is.

Maar als iedereen zo denkt, groeit het systeem alleen maar sneller. Dan worden we financieel en zelfs sociaal helemaal afhankelijk van een steeds kleiner en meer afgescheiden groepje dat bepaalt hoe het moet lopen.

Gelukkig zijn er nog mensen die wel durven ingaan tegen de ontmenselijking. Die niet alles laten gebeuren, omdat ze voelen wat echt waardevol is. Ze denken en handelen vanuit een menselijk waardegevoel.

Ook jij kan van betekenis zijn, gewoon door trouw te blijven aan wat je voelt. Want wie niets doet, verliest op termijn alles wat menselijkheid uitmaakt.

Wat digitalisering met onze menselijkheid doet

Een mens bestaat uit een organische structuur. Alle organen en bindweefsels worden onderhouden en groeien door externe voeding en beweging. Toch is wat een mens mens maakt, meer dan wat hij eet en doet. Het is ook hoe hij denkt. En hoe iemand denkt, is hoe iemand zich voelt.

Je mag zo gezond eten als je wil en regelmatig bewegen, maar als je niet goed in je vel zit omdat het denken je gemoedstoestand conflicteert, verliezen al die voedingsstoffen en bewegingsprikkels veel van hun waarde. Er ontstaan tekorten die de groei en regeneratieve eigenschappen van ons organisme verstoren. Met andere woorden: hoe we denken en ons voelen, bepaalt hoe wij als volwaardig mens functioneren.

Hoe we naar iets kijken – positief, negatief of realistisch – kan bepalend zijn voor hoe ons lichaam iets verwerkt of op iets reageert. Wie dit ontkent, zal het mens-zijn en het worden van mens-zijn in zijn existentiële betekenis verliezen of nooit bereiken. Dit valt niet te ontkennen. Kijk maar naar het stijgend aantal burn-outs en depressies, die dikwijls ook leiden tot bindweefselziektes en soms tot levensbedreigende organische pathologieën.

Gevoelens en emoties kun en mag je niet wegcijferen of opgeven voor een systeemmaatschappij waarin digitaliteit de mate van gevoelsverbondenheid tussen mensen bepaalt. Alles wordt herleid tot algoritmen, waarbij meten de standaard wordt voor evaluatie, toekenning van labels en verdeling.

Eigenheid, gevoel en nuance verdwijnen

Het ergste vind ik dat het systeemdenken ook in de medische sector wordt gehanteerd. Dat is een gevaarlijke wending. Diagnoses worden mee bepaald door vragenlijsten met vaak zwart-witte vragen die weinig ruimte voor nuance laten. Deze worden vervolgens geanalyseerd door algoritmen en gebaseerd op gemiddelden. Zo missen ze de uitzonderingen, die net in de medische sector – waar lichaam en geest elkaar sterk beïnvloeden – dikwijls meer regel dan uitzondering zijn.

Wat zeggen pijnwaarden eigenlijk? Soms lijkt iets minder ernstig dan het in werkelijkheid is. En soms lijkt iets dat minder erg is, net erger, omdat de manier waarop mensen omgaan met pijn afhangt van hun persoonlijkheid en eerdere trauma’s. Een systeem mist die nuance, en dit kan op medisch gebied grote gevolgen hebben. Een systeem herkent geen emoties en geen inleving. En net dat is van groot belang bij herstel en genezing.

Gevoelens – en dan vooral emotionele trauma’s – moeten kunnen uitvloeien en verdampen doorheen de tijd. Niet volgens een gemiddelde dat door een systeem bepaald is. Een systeem zal uitzonderingen die meer tijd vragen nooit toelaten of incalculeren, omdat het vooral functioneel en praktisch is ingesteld en prestatiegericht is geprogrammeerd. In een digitaal systeem is geen plaats voor nuance.

Je bent fout of juist, goed of slecht. Niets daartussenin. Want dan moet je rekening houden met uitzonderingen op de regel, met verhalen die leiden tot situaties. Je moet kunnen aanvoelen, inschatten, afwegen op basis van indrukken en expressies. En dat doet een systeem niet. Enkel feiten zijn meetbaar en tellen, waardoor er vaak te zwaar geoordeeld en bestraft wordt.

Een emmer tranen kun je wegen, maar het verdriet niet.
(Citaat Kris Moernaut – Reflections of Awareness)

Mensen – of menselijke mensen – bestaan niet enkel uit een binair stelsel, maar ook uit gevoelens. Hoe meer je gevoelens verdringt of beperkt, hoe harder het klimaat wordt waarin mensen moeten functioneren. Het is al een hele tijd voelbaar dat de maatschappij verhardt en polariseert. Dat zal er niet op verbeteren wanneer digitaliteit steeds meer onze wereld bepaalt.

Er is zeker nog aandacht voor emotie, maar alleen wanneer het past binnen een verdienmodel van de media of wanneer het uitgespeeld kan worden met een groot showgehalte. Het spontane, kleine gebaar op straat, tussen mensen, is steeds moeilijker te vinden.

We leven in een contactloze, meetbare controlemaatschappij die zich laat leiden door een in scene gezette, politiek gestuurde, emotioneel manipulatieve elite. Die bepaalt hoe we ons mogen of moeten voelen.

Onze identiteit is hoofdzakelijk opgebouwd rond karakter en persoonlijkheid. Toch leveren we steeds meer in van onze eigen identiteit, en wordt onze eigenheid als individu opgeslokt door een digitaal systeem dat steeds minder ruimte laat voor menselijke nuance en interpretatie. Eigenheid en eigengereidheid worden als lastig ervaren voor een digitaal systeem, tenzij het past binnen het verdienmodel van de elite. Dan mag het wel, maar dan binnen hun kader van politiek favoritisme.

Het wordt ons steeds moeilijker gemaakt om te dialogeren, omdat daar gevoelens bij komen kijken. En gevoelens maken het voor een meetbaar systeem alleen maar moeilijker. Velen verschuilen zich te gemakkelijk achter het systeem wanneer het menselijk fout loopt. Bijna alles wat misgaat, wordt op het systeem gestoken. Terwijl je vroeger nog iemand had die verantwoordelijkheid nam om naar een oplossing te zoeken.

Een systeem is ook maar zo redelijk als het systeem kan zijn. Het denkt niet verder in zijn doorrekenen. Het houdt geen rekening met afwijkingen, want afwijkingen worden niet geïnterpreteerd, maar aangerekend als niet geschikt of niet passend. Ze dienen enkel als reden om in te delen en te stigmatiseren. Een systeem is vooral gericht op gerechtigheid, maar schiet veel tekort op het vlak van rechtvaardigheid, omdat het geen diepgang kent.

De toekomst ziet er op menselijk vlak triest uit. De nieuwe generaties, die worden opgevoed met de digitale paplepel, zullen emotie en mededogen steeds moeilijker herkennen. Misschien verdwijnen ze zelfs volledig. Helaas zal deze verharding zich doortrekken in hoe we ons tot elkaar verhouden als we geconfronteerd worden met beperkingen. De kans bestaat dat we nog sneller betekenis verliezen, sneller mensen afschrijven en vergeten.

Laat ons hopen dat er toch enkele wijzen zijn die voldoende weerbaarheid tonen om de digitalen tot inzicht te brengen en de kans krijgen om hun stem te laten horen. Laat hen het belang van inzichten over menselijkheid en levenszin delen. Want een mens zonder emotie is geen mens meer, maar een machine of robot.

Een nieuwe vorm van radicalisering

En dan is er nog de zogenaamde ‘woke’ generatie. Mensen die, net als de systemen waar ze tegen reageren, vaak in zwart-wit denken vervallen. Ook bij hen ontbreekt soms de nuance. Hun overtuiging komt voort uit het idee van goedheid en rechtvaardigheid, maar net daardoor ontstaat het risico op nieuwe vormen van uitsluiting.

Ze zijn overtuigd van hun gelijk, zo sterk dat hun visie ook eenzijdig en dwingend kan worden. Wat hen onderscheidt van meer extreme rechtse stemmen is vooral de verpakking, niet de manier waarop ze anderen proberen te overtuigen of hun visie willen opleggen.

Vaak pleiten ze voor globalisme, cultuurversmelting en het opgeven van persoonlijke of nationale identiteit in functie van een algemeen belang. Maar ook dat is een vorm van ontmenselijking, als het betekent dat mensen hun eigen tradities en waarden moeten loslaten zonder ruimte voor dialoog of verschil.

Het lijkt op het eerste gezicht nobel, maar het gevaar schuilt in de schijn van vrijheid, terwijl het in werkelijkheid gaat om een andere opgelegde norm. Een norm die de deur openzet naar culturele verschuivingen waarin de meerderheid haar wil kan opdringen, zonder rekening te houden met wie afwijkt.

Veel van deze stemmen pleiten ook voor elektrificatie en digitalisering, zogezegd in naam van de natuur. Ze willen de bomen redden, maar vergeten welke schade de productie van die technologieën aan de natuur toebrengt. De snelheid en het gemak waarmee we steeds meer consumeren, worden zo opnieuw verkocht als vooruitgang, terwijl ze in werkelijkheid bijdragen aan overconsumptie en verdere ontmenselijking.

Wat kunnen we zelf doen?

Jij kan ook van betekenis zijn, door ervoor te zorgen dat we straks niet al onze waarden en normen, rechten en plichten verliezen om het systeem te dienen als moderne slaven. Begin met kleine gebaren in jouw omgeving. Vriendelijkheid en beleefdheid moeten de norm zijn, waar goede gevoelens kunnen groeien. Een vriendelijk gezicht, een “dank je wel” en “alsjeblieft” moeten een natuurlijke gewoonte zijn in de omgang met je medemens.

Verminder je gsm- of iPhonegebruik voor boodschappen of betalingen en gebruik wat meer baar geld. Kies eens niet voor contactloos, maar voor echt contact. Respecteer authenticiteit. Houd tradities en gewoontes in ere. Vervang niet altijd wat oud is door iets nieuws, maar repareer wat stuk is. Koester meer wat je hebt dan te verlangen naar wat je niet hebt.

Wees wat meer ingetogen dan uitbundig en deel niet alleen in geluk, maar ook in verdriet. Oordeel niet te snel en geef het verhaal een kans. Zeg wat vaker “sorry” op tijd, niet pas op de kwetsbaarste momenten, die vaak ook strategische momenten zijn. Zeg wat vaker dat je elkaar graag ziet en laat liefde toe. Geef om je medemens en zie zijn kwetsbaarheid in plaats van zijn sterkte.

Laat je wat minder meeslepen door de wow-beleving. Wees nederig en behouden. Kijk meer naar mensen achter de schermen of naar mensen op de tweede rij, in plaats van naar zij die in de picture staan en elkaar verrijken ten koste van de gewone mens. Wees wat kritischer tegenover vernieuwing en laat wat oud is in zijn waarde. Doe regelmatig aan zelfreflectie. Sluit niemand in of uit als je je wil doordrijft. Als jouw wil wet is, zorg dan dat die gebaseerd is op redelijkheid.

Maar vooral: besef dat je een sterfelijk mens bent. Dat is de sterkste gemene deler met je medemens. Wees bovenal een mens die gevoelens heeft en net als zijn medemens kwetsbaar is in dit bestaan. Weiger of bevraag alles wat digitaal wordt opgedrongen en contactloos is, als het ook anders kan. Durf je ongenoegen over het systeem op een beleefde manier kenbaar te maken.

Laat je niet verleiden door het gemak dat als USP wordt verkocht voor digitaliteit. Gebruik geen zelfkassa’s en schuif aan bij bemande kassa’s. Blijf aandringen op het ontvangen van betalingsopdrachten via de post. Gebruik je bankkaart met code in plaats van contactloos. Betaal zoveel mogelijk met cash geld voor kleine aankopen.

Kies bewust niet voor het gsm-leefprincipe van groter, sneller en meer. Kies voor genoeg, stiller en met mate. Dat zorgt voor meer rust en tevredenheid.

Leer weer te vertrouwen op je gevoel. Maak de waarheid toegankelijk in plaats van de leugen een kans te geven. Luister wat meer naar het verhaal in plaats van meteen een oordeel of mening te vormen op het eerste gezicht.

Niets is wat het lijkt. Het is niet zo vanzelfsprekend dat waar rook is, ook vuur is. En als er vuur is, is het belangrijk dat je eerst begrijpt dat rook vaak een symptoom is, niet de oorzaak. Soms is er een opdrachtgever die de zwakte van een ander gebruikt om het vuur aan te steken.

Houd tradities in ere. Daar zit veel menselijkheid in verborgen. Het zijn meestal momenten van verbondenheid en herinneringen die verloren dierbaren levend houden. Ze geven betekenis aan wat was, in tegenstelling tot de vluchtige, vergankelijke waarden van systeemmodernisatie. Die houden vooral de afvalberg van de consumptiemaatschappij in stand, maar geven weinig om de mens.

Denk opnieuw in volgorde van belang: eerst de mens, dan het product, dan pas de prijs. Hecht en koester wat je hebt, in plaats van te streven naar wat je niet hebt.

Geef verdriet een waardevolle plek. Verdriet is geen werkpunt, maar een diep contactpunt met jezelf, met het leven zelf en met het leven van dierbaren. Het is misschien wel de meest menselijke emotie. Want via verdriet sta je het dichtst bij je verloren dierbaren.

Hoop houden in een snel veranderende wereld

Toch geloof ik dat het nog niet te laat is. Dat er mensen zijn die blijven voelen, blijven nadenken, blijven tegenwerken. Die hun stem laten horen, niet omdat het makkelijk is, maar omdat ze weten wat er op het spel staat.

Je hoeft de wereld niet in je eentje te veranderen. Maar als genoeg mensen weigeren om alles zomaar digitaal en contactloos te laten verlopen, dan kan er iets kantelen. Als we opnieuw kiezen voor echte ontmoeting, voor tastbare dingen, voor traagheid en medemenselijkheid, dan geven we ruimte aan iets dat dreigt te verdwijnen.

Menselijkheid is geen modewoord. Het is een noodzaak. En elke kleine daad die daar trouw aan blijft, is een vorm van verzet. Een stil maar krachtig nee tegen een wereld die te snel, te hard en te leeg wordt.

Het bericht Digitalisering en menselijkheid: hoe we onze eigenheid kunnen bewaren in een systeemwereld verscheen eerst op Cellbuilding.

Dit is een tekst voor personal trainers die voelen dat er iets wringt.
Niet in hun kennis of kunde, maar in hun visie als personal trainer en in hoe de sector zich vandaag laat zien.

In tegenstelling tot wat velen denken, is de fitnessbranche in al haar facetten een zachte sector. Geen live fast, die hard cultuur. Als personal trainer sta je niet tegenover prestaties, maar tegenover mensen, en daar begint alles. Trainen mag intens en uitdagend zijn, maar uiteindelijk gaat het erom dat iemand zich beter voelt in zijn eigen lichaam.

Velen kiezen voor fitness omdat de prestatiedruk en hardheid van een klassiek sportklimaat te confronterend aanvoelen. Ze botsen er sneller op hun beperkingen dan op hun mogelijkheden, terwijl fitness net ruimte laat om te bewegen op eigen tempo, fysiek én mentaal. De diversiteit van het publiek maakt het mogelijk om erbij te horen zonder jezelf te moeten tonen.

Ook binnen de fitnesssector groeiden doorheen de jaren zijtakken waar het prestatieaspect sterker aanwezig is, maar ook daar blijft meestal meer ruimte voor het individu dan in een sportclub. Je wordt minder snel vastgepind op wat je niet kan of waar je staat in een hiërarchie, en dat voel je als personal trainer elke dag wanneer mensen niet alleen komen om te trainen, maar omdat ze zich veilig genoeg voelen om te groeien.

Vaak zie je dat mensen pas later hun weg vinden naar meer prestatiegerichte zijtakken binnen de fitness, zoals crossfit, powerliften of bodybuilding, niet omdat ze ambitie missen, maar omdat ze eerst vertrouwen nodig hebben in hun lichaam en in wat ze aankunnen. Als personal trainer begeleid je dat proces en zie je mensen stap voor stap groeien, eerst in bewegen en pas daarna in uitdagen. Zonder vertrouwen voelt prestatie als een last, met vertrouwen kan ze een bewuste keuze worden.

Menselijkheid als fundament, niet als marketingverhaal

Onze samenleving verhardt en ontmenselijkt. Dat voel je ook bij de mensen die binnenstappen in de fitness. Ze zijn op zoek naar positieve aandacht en menselijk contact om de druk van de maatschappij even te laten zakken.

Ondanks dat ik zelf uit een hard trainingsregime kwam, heb ik dit altijd zo aangevoeld, eerst als fitnessbegeleider en later als personal trainer. Mijn filosofie groeide van bij het begin rond de menselijke factor. Wie zich enkel concentreert op helden, moet dikwijls nieuwe klanten blijven aantrekken, want de leeftijd en houdbaarheidsdatum van helden is beperkt. Ook al kon je bij mij hard trainen en je grenzen verleggen, de menselijke factor stond altijd centraal, en gebeurde dat pas na een bewuste keuze over hoe je de training wilde beleven.

Als personal trainer merkte ik al snel dat de meeste fitnesstrends geen lang succesverhaal kennen en dat persoonlijke aandacht er vaak op de achtergrond raakt. Toch wil ik daar niet negatief over doen, want ook daar vinden mensen verbinding en sociale meerwaarde. Ze delen ervaringen, praten met elkaar en voelen zich deel van een groep. Tegelijk blijft het een omgeving waarin je je vooral goed voelt wanneer het goed gaat, en die minder draagkracht biedt wanneer het leven even zwaarder aanvoelt.

Het marketingmodel achter groepslessen speelt daar sterk op in. Van nieuwe trends blijft na één tot twee jaar vaak maar een vaste kern over. De die-hards houden de community draaiende, terwijl anderen afhaken, vaak even snel als ze ingestapt zijn. Daarom volgen nieuwe concepten elkaar zo snel op, niet om te verdiepen, maar om mensen vast te houden. De formats veranderen weinig, de oefeningen blijven grotendeels dezelfde, met af en toe iets nieuws erbovenop. Veel van die trends zijn bekende trainingsmethodes in een nieuw jasje.

Daar is op zich niets mis mee. Als het mensen in beweging brengt en hen een goed gevoel geeft, heeft het waarde. Maar het helpt om te begrijpen waar je je situeert binnen het bredere sportlandschap.

Dit is precies waarom ik mijn PT-concept heb opgebouwd rond toegankelijkheid. Ik heb me bewust geprofileerd met menselijkheid als vertrekpunt, omdat ik voelde wat er leefde bij mensen. Er is nood aan warmte, aan kunnen delen, aan je af en toe nog kind mogen voelen. Daarom nam ik afstand van al dat “wow” en excelleren in hypermodus. Na jaren werken in grote fitnessketens koos ik bewust voor kleinschaligheid en een huiselijke omgeving, een speelkamer waarin je jezelf kan herontdekken en vertrouwen kan opbouwen in je eigen aanvoelen van wat je kan.

En ja, je kan daar hard trainen en je grenzen verleggen, je even onoverwinnelijk voelen, maar alleen wanneer jij voelt dat je er klaar voor bent. Niet omdat een trainer het zegt of omdat een concept je in een perfectienorm duwt.

Een boodschap aan personal trainers die hun eigen koers willen varen

Bewegen op een speelse manier, zoals je dat vroeger als kind deed, niet elke dag hetzelfde maar gevarieerd en vanzelfsprekend. De ene dag eens hard lopen en een sprintje trekken, een andere dag in een boom klimmen of balanceren op een smalle richel terwijl de wind je probeert uit evenwicht te brengen, soms een fietswedstrijdje, soms gewoon samen zitten, iets drinken en praten over het leven, misschien met een spelletje pingpong of een massage erbij.

Het blijft merkwaardig hoe het leven ons heeft geconditioneerd in een bestaan dat vooral draait rond presteren en beter worden, alsof bewegen alleen nog waarde heeft wanneer het meetbaar is. Terwijl dat net zorgt voor stress, pijntjes en kwetsuren, voelden we dat als kind anders aan: bewegen gaf energie, plezier en een gevoel van vrijheid, zonder druk en zonder score.

Die goed-gevoel-beleving is voor mij de essentie van bewegen en sporten. Alles wat daar te ver van afwijkt, wordt op termijn een onnodige stressfactor. Het lichaam is gemaakt om te bewegen en mag af en toe uitgedaagd worden, maar niet om vast te zitten in een eenzijdige, repetitieve bewegingsmodus, zelfs niet wanneer die academisch onderbouwd is.

Mijn boodschap aan opstartende fitness- en personal trainers is eenvoudig. Laat je niet zomaar meeslepen door mainstream concepten, ook al lijken ze academisch en financieel bewezen. Vertrek vanuit je eigen ervaring en overtuiging en bouw van daaruit je eigen beleving op. Zo trek je mensen aan die echt bij jou passen, mensen die blijven omdat ze zich herkennen in jouw manier van werken en in wat jij belangrijk vindt.

Uiteraard vraagt professioneel trainen ook verantwoordelijkheid. Er zijn basisprincipes en ethische grenzen waar je niet omheen kan, maar tegelijk groeit je visie vooral door ervaring. Door verschillende concepten te doorleven, te blijven luisteren naar wat in jou leeft en te leren van mensen die al een tijd meegaan. Je bent bijzonder zoals je bent, niet zoals je zou willen zijn, en wie zich al meer dan tien jaar staande houdt met een eigen concept, heeft vaak iets te vertellen dat het waard is om naar te luisteren.

Het is zeker niet verkeerd om te werken met het label van een bestaand fitnessconcept en dat zelfstandig te promoten, zolang je je bewust bent van wat je kiest. Je werkt dan binnen een vast script en bent niet exclusief, en dat kan prima zijn wanneer het echt bij je past. Hetzelfde geldt voor zichtbaarheid op social media. Ik begrijp hoe verleidelijk het is om veel te delen en aanwezig te zijn, maar tegelijk heb ik gezien hoe snel ideeën opgepikt en gekopieerd worden, vaak door spelers met meer middelen en zichtbaarheid.

Het helpt om eerst een eigen klantenbestand op te bouwen rond jouw manier van werken en jouw visie, en om bewust om te gaan met wat je deelt. Niet alles hoeft zichtbaar te zijn, tenzij zichtbaarheid ook echt deel uitmaakt van hoe jij wil werken.

Doe vooral waar je zin in hebt en blijf trouw aan je eigen koers. Verleg je eigen grenzen, niet die van een ander. Zoals we bij Cellbuilding zeggen: het leven tekent ons allemaal, wij kunnen enkel bepalen hoe we het inkleuren. Als trainer heb je de vrijheid om met dat palet te werken en voor elke klant telkens opnieuw de juiste tint te mengen.

Het bericht Waarom je visie als personal trainer belangrijker is dan het concept dat je volgt – bewegen, spelen, sporten verscheen eerst op Cellbuilding.

In een tijd waarin meningen steeds sneller en harder botsen, staat redelijkheid in een gepolariseerde samenleving onder druk en wordt ze vaak gezien als toegeven of zwakte. Ik vertrek liever van een ander uitgangspunt. Redelijkheid is geen gebrek aan standpunt, maar een bewuste keuze voor menselijkheid waar oordeel, macht en systemen dreigen te verharden. Een reflectie over nuance, rechtvaardigheid en verantwoordelijkheid.

We verwarren redelijkheid vaak met zwakte of toegeven, terwijl ze in werkelijkheid een van de moeilijkste menselijke houdingen is.

Redelijkheid is minzaam zijn. Niet verdedigend of aanvallend reageren. Het is door vriendelijkheid en zachtheid een open, toegankelijke communicatieve sfeer scheppen waarin iedereen zich gewaardeerd voelt.
Dat vraagt oefening, vooral wanneer emoties hoog oplopen.

Wat redelijkheid van ons vraagt, als mens

Te weinig redelijkheid ligt aan de basis van wat er misloopt in deze polariserende zwart-witmaatschappij, een tendens die zich zelfs wereldwijd doorzet. Iedereen vertrekt vanuit zijn eigen gelijk en laat zich te gemakkelijk leiden door de meerderheid en door invloeden van sociale media.
In zo’n klimaat krijgt nuance nauwelijks nog tijd.

Als er geen redelijkheid is, tast dit ook de menselijkheid aan. Dan ontbreekt de intentionele waardedialoog van eigen mening en ervaring. Het aftasten in de diepte van het gevoel verdwijnt, net als de kans om te proberen begrijpen waar een reactie vandaan komt. Er wordt tegenwoordig te snel geoordeeld en veroordeeld, schuldig bevonden vóór het bewijs.
Soms volstaat het om één vraag meer te stellen en één conclusie minder te trekken.

Redelijkheid is spreken en handelen vanuit een zekere betrokkenheid en medeleven. Het is de dingen met een neutrale blik bekijken en niet in de verleiding komen om, vanuit eigen voorkeur of ervaring, je mening op te dringen. Het betekent ook niet vasthouden aan één waarheid die wordt gepredikt door een godsdienst, opvoeding of politieke voorkeur, maar leven in functie van integriteit en eerlijkheid, met het besef van onwetendheid, kwetsbaarheid en de niet-onfeilbaarheid van het mens-zijn.
Dat veronderstelt bereidheid om het eigen gelijk niet altijd voorop te zetten.

Redelijkheid oordeelt objectief, maar altijd op maat van de context. Ze houdt daarbij rekening met afwijkend gedrag dat buiten iemands wil en intentie valt.
Dezelfde daad krijgt immers een andere betekenis wanneer angst, onmacht of beperking meespeelt.

Redelijkheid baseert zich op de rede. Ze neemt het denkvermogen in acht, samen met het intellect en het instinctieve gevoel waarop iemand zijn reactie bouwt. Ervaring en kennis vormen het fundament van een redenering, maar redelijkheid helpt om te anticiperen, te resoneren en te ageren met een open, nuancerende blik van menselijkheid. Die blik draagt bij aan het behoud van ieders waardegevoel.

Redelijkheid kijkt niet alleen naar de cover van het boek om het boek te beoordelen. Ze laat de eerste indruk meespelen om het verhaal beter te begrijpen en gebruikt het verhaal om de cover, of die eerste indruk, correcter naar intentie in te schatten.

Wanneer redelijkheid ontbreekt in het individuele oordeel, laat dat zich onvermijdelijk voelen in de systemen en regels die we samen vormgeven.

Wanneer wetten niet volstaan

Redelijkheid is meer dan gerechtigheid. Waar gerechtigheid zich vooral baseert op feiten, voorzien van wet- en policyafspraken, houdt redelijkheid ook rekening met rechtvaardigheid. Rechtvaardigheid denkt ruimer en menselijker en kijkt naar omstandigheden die dikwijls verzachtend zijn.
Wat juridisch correct is, voelt niet altijd menselijk juist aan.

Eerlijkheid is altijd goed, maar goed zijn is niet altijd eerlijk.
(Citaat Cellbuilding)

Robin Hood was naar de letter van de wet en het gerecht een dief, maar zijn intentie was goed en redelijk. Hij stal van de heel rijken en de uitbuiters van het volk om het volk te helpen. Wanneer wetten worden gemaakt zonder inspraak van het volk en vooral dienen om de elite en machthebbers te verrijken, verliest het recht zijn verbindende functie. Dan wordt het een instrument van autocratie en een bedreiging voor de redelijkheid die nodig is om samen te leven. Helaas lijkt dit beleid steeds vaker in onze samenleving door te sijpelen. De elite die nochtans de meeste mogelijkheden heeft om te verbinden, vergroot de afstand net.

Redelijkheid richt zich in een conflict eerst op de kwetsbaarste, maar blijft niet blind voor profitariaat wanneer kwetsbaarheid wordt misbruikt. Ze houdt rekening met de onschuld van onwetendheid en machteloosheid, en kijkt verder dan louter schuldbewijs. Soms is de straf een grotere misdaad dan de misdaad.

Redelijkheid zoekt meer naar compromis dan naar conflict. Redelijkheid biedt ruimte voor eerlijkheid en maakt de waarheid toegankelijk in plaats van de leugen op te dringen.
Dat vraagt tijd, en vaak ook wederzijds geduld.

Redelijkheid houdt de kerk in het midden. Zonder empathie en mededogen krijgt redelijkheid minder kans en wordt de verleiding om te vervallen in hebzucht en eigenbelang groter.

Redelijkheid gaat er niet om dat je de taart gelijk verdeelt, maar dat iedereen het stuk krijgt dat hij verdient.
(Citaat Cellbuilding)

Iedereen die van de taart eet, wordt in zijn menselijke waardigheid als gelijke aanzien en behandeld.

Dat morele evenwicht krijgt pas betekenis wanneer het zich ook vertaalt in hoe we omgaan met ongelijkheid en verschil in mogelijkheden.

Wat redelijkheid vraagt in een ongelijke wereld

Redelijkheid betekent ook dat we een deel van de meerwaarde of winst op prestaties delen met iemand die, ondanks een ongewilde beperking, dezelfde inzet toont. Door die beperking zal die persoon nooit even sterk kunnen presteren in tijd, aantal of cijfers. De winnaar mag gerust met de grootste buit gaan lopen, maar draagt ook een verantwoordelijkheid om te delen met wie minder geluk heeft of niet over dezelfde wapens, werkmiddelen of mentale en fysieke mogelijkheden beschikt, zelfs wanneer die hetzelfde werk levert.
Wat deze houding vaak in de weg staat, is niet onmacht, maar keuze: egoïsme, gevoed door hebzucht en machtsbelustheid. Redelijkheid vraagt geen toegeving, maar moed.

Het bericht Waarom redelijkheid geen zwakte is in een gepolariseerde samenleving verscheen eerst op Cellbuilding.

Tussen leven en dood… en verbloemen van verwelken

Wij zijn niet gemaakt om langzaam te verwelken en uiteindelijk te verdwijnen.

Hoe fair is het om geboren en opgevoed te worden met de overtuiging dat het leven goed voor ons is? Dat we alles kunnen bereiken, onoverwinnelijk zijn en controle hebben over elke keuze die we maken, terwijl we diep vanbinnen weten dat dit niet zo is. Als ouder wil je je kind beschermen tegen de hardheid die achter al dat moois schuilgaat. Je hoopt dat de donkere zijde van het leven langzaam en verdraagzaam zal doorsijpelen naarmate we het levenspad bewandelen en rijper worden.

Het leven is een haat-liefdeverhouding waar je zelf niet voor hebt gekozen. In normale omstandigheden leef je heel graag, maar soms lijkt het alsof het leven jou minder graag heeft.

De hardheid van het leven en onze kwetsbaarheid

Meestal wordt het ook niet beter. Hoe verder je op het levenspad geraakt, hoe zwaarder en enger het pad wordt. In tegenstelling tot wat vele mensen denken worden we niet harder. Naarmate we ouder worden, verweken we en worden we kwetsbaarder.

We verbloemen graag de gruwel van de aftakeling en verzachten de moeilijke omstandigheden waarin we ons moeten staande houden. De onzekerheid wordt draaglijker wanneer we geloven in grotere, sturende krachten die een goed plan met ons zouden hebben. Zelfs het nietsontziende lot, dat mensonwaardig hard kan toeslaan, wordt door mensen vaak goedgepraat door het te zien als de wil of de hand van God.

De onrechtvaardigheid van lijden

We worden opgevoed met de bedoeling dankbaar te zijn voor dit leven, een leven waar we niet zelf voor gekozen hebben. We worden gedropt op een gevaarlijke plek waar we zelfs niet kunnen rekenen op de eerlijkheid van de natuur, want zelfs daar geldt de regel dat enkel de sterkeren mogen en kunnen overleven. Hoe kun je dan verwachten dat er een grotere macht bestaat die eerlijk genoeg is om de rechtschapenheid die van ons verlangd wordt in eer en geweten na te leven?

Goedheid wordt niet beloond of eerlijk beoordeeld. De zwakkeren worden niet ontzien. En liefde, het mooiste wat er is en iets wat van elke mens verwacht wordt na te streven, biedt geen grotere kans op een zacht einde. Net wie zijn naasten het liefste ziet, lijdt het meeste bij het afscheid en staat het kwetsbaarst in het leven.

Verbondenheid, hoop en de zwaarte van bestaan

Uiteraard willen we meestal niet sterven en ruilen we het leven niet graag in voor de nog grotere onzekerheid van de dood. Mensen zijn hechters, dat zit in ons DNA. We zijn bouwers en verzamelaars die leven op hoop en betere tijden. We zijn emotioneel verbonden met elkaar en met het leven door goede gevoelens, door mededogen en door fijne gewaarwordingen die de nare dingen verzachten en ons tot diep in onze zielen raken.

Wij mensen leven voortdurend op hoop en op de kleine kans op een wonder dat het tij kan keren. Maar het gebeurt zelden dat al die goede hoop uitmondt in iets moois. Met wat geluk mogen we soms genieten van een korte heropflakkering. Een moment waarop even de zon doorbreekt aan een helderblauwe hemel en er een open, levendige, frisse sfeer hangt van onbezorgd leven. Helaas is dat meestal van korte duur, want al snel verschijnen de eerste donkere wolken van onrust weer aan de hemel.

Ik heb het dan niet over de kleine conflicten die eigenlijk niet van levensbelang zijn. Geen materialistische dingen of tekortkomingen, want dat zijn meestal gevolgen van onze eigen keuzes. Ik heb het over levensbelangrijke conflicten zoals gezondheid, liefde en vriendschap. Zaken waarin we een beetje levenszin proberen te vinden, maar die ons van het ene op het andere moment kunnen worden afgenomen. En als het niet plots gebeurt, dan is het soms nog erger. Dan wordt ons een lange, mensonterende lijdensweg voor de voeten gegooid die elke mooie gedachte en elke intentie om in het goede van ons bestaan te geloven wegneemt.

Menselijke waardigheid en de confrontatie met aftakeling

Dieren horen hier meer thuis dan wij. Ons menselijk waardegevoel is veel te sterk, onze trots en onze eerbaarheid te groot. Een dier kent de gêne niet die wij kennen wanneer het zijn behoefte doet midden in de kudde. Als het sterft, voelt het geen schaamte. Voor ons is proper en verzorgd zijn een teken van respect voor onszelf en voor elkaar. Het maakt deel uit van menswaardig zijn.

Het zou nooit zo ver mogen komen dat wij op oudere leeftijd met pampers moeten rondlopen. Als de natuur een beetje menselijkheid zou tonen, of welke macht dan ook die invloed heeft op onze menswaardigheid wat respect voor ons zou geven, dan zouden we met een knip mogen sterven. Maar weinigen hebben dat geluk. De meesten sterven na een vreselijke doodsstrijd en zijn al in de ontbindingsfase terwijl ze nog leven, uitgehold tot op het bot.

Zelfs euthanasie is een harde en mensonwaardige oplossing. Het is uiteraard goed dat het bestaat, want zo kun je iets van de pijn en het lijden verkorten. Maar als je eerlijk bent, hoe hard en pijnlijk moet het niet zijn om bewust afscheid te nemen van al je dierbaren? Het is een betere oplossing, maar zeker niet gemakkelijk om zelf te moeten beslissen dat je op die dag en op dat uur kiest voor de dood omdat je ondraaglijk lijdt. De verlossing zou plots moeten komen, zonder afscheid dat verdrinkt in een vat van verdriet en emoties.

Zijn wij wel gemaakt voor deze wereld?

Ik stel me dikwijls de vraag of onze soort geen vergissing is. Een rare speling van de natuur. Of misschien zijn we wel een of ander experimenteel proces van een meer ontwikkelde, aangepaste soort ergens in de kosmos. We zijn in elk geval niet aangepast aan de hardheid van dit bestaan. In het beste geval doen we alsof en houden we ons vast aan de fatalistische gedachte dat het is wat het is. Dat we het alleen kunnen aanvaarden en er het beste van moeten maken voor de tijd die ons gegeven is.

Maar mensen zoals ik, die leven met meer diepgang en zich sterker verbonden voelen met het menselijk welzijn, kunnen hun gevoelens over al dat onnodige lijden niet zomaar laten passeren. Ik stel me niet direct de vraag waarom we leven of wat de zin ervan is. Ik stel me eerst de vraag of wij hier wel thuishoren met ons geweten, onze zachte huid en onze hechtheidsdrang in een wereld die zo hard, onrechtvaardig en niets menselijks ontziet. Zijn we misschien een wansmakelijke grap, als clowns neergezet in een opgezet circus voor de goden?

Wij mensen zoeken houvast en zoeken controle. We kunnen achter en voor ons kijken, plannen en uitkijken naar dingen, en net die vermogens komen in dit leven voortdurend in conflict met de realiteit. We moeten ons tevreden stellen met de dingen die ons tegelijk het meeste pijn kunnen doen. De dingen die ons verwarmen en onze menselijkheid het diepst raken. Die momenten maken het leven een beetje oké. Die karige, maar waardevolle momenten moeten we koesteren, want ze helpen ons de zinloosheid die bij veel mensen wel eens opduikt beter te verdragen.

Het leven biedt zeker kansen om je gelukkig te voelen, maar altijd met het noodlot en de dood in het vooruitzicht. Of met Magere Hein die als een schaduw boven ons hangt en in onze nek ademt. Al die dingen zorgen ervoor dat je het geluksgevoel nooit, of toch zelden, volledig bevrijd kunt beleven. Dat het leven eindig is, wil niet zeggen dat het niet waard is om geleefd te worden. De dood is het gevolg, maar het lijden kan nooit door geloof worden goedgepraat of door een filosofische gedachte worden gerelativeerd.

Eerlijkheid gebiedt mij te zeggen dat we het verwelken niet moeten verbloemen, ook al is het een deel van onze betekenis. Maar we gaan zelden zacht die verwelkingsfase in, zoals een vallend herfstblad dat zijn tijd ten volle heeft kunnen beleven aan de tak van een boom. Een blad dat daarna langzaam loslaat en zachtjes neer dwarrelt om verder te verteren op het bospad.

Ik denk dat veel mensen er meer aan hebben om het beklemmende gevoel van onfairheid dat ze allemaal ervaren te kunnen delen, in plaats van zich te moeten troosten met een opgedrongen dankbaarheid uit schuldgevoel en respect voor wat goed is geweest en voor wie ons naar beste kunnen op de wereld heeft gezet. Misschien is het beter om met een open blik naar het leven en naar de dood te kijken en de onrust die dat teweegbrengt te delen, in plaats van de donkere zijde te verbloemen uit schuldgevoel. Te mogen zeggen dat het soms gewoon klote is om hier vast te zitten en niet te kunnen ontsnappen aan de gruwel die ons pad kruist. Een pad waar we niet zelf voor gekozen hebben en dat onvermijdelijk eindigt met pijn en verdriet. Een pad dat we uiteindelijk enkel mogen aanvaarden in dankbaarheid, als een godsgeschenk.

Gevoelens uitspreken als manier van dragen

Ieder mens heeft toch het recht om zonder vooroordelen zijn gevoelens uit te spreken als hij dat wil? Een mens is er niet alleen om te slikken wat hem wordt opgedrongen, maar moet ook mogen uitspuwen wat hij niet lekker of goed vindt. Dat hoort bij het verwerken van alle toxische gedachten die zijn welbevinden aantasten.

Maar we zijn in elk geval een bijzondere soort, met een uniek organisme dat in staat is veel te herstellen en zich aan te passen aan vele veranderingen. We zijn creatief, inventief en moedig, maar tegelijk ook heel gevoelig. Wij mensen mogen oprecht zeggen dat we veel kunnen bereiken en mooie dingen kunnen verwezenlijken. Er is veel mogelijk als je wat geluk hebt. Maar het zou, denk ik, beter zijn om het zijn en het worden ingetogen en nederig te beleven, en dankbaar te zijn wanneer je van veel ellende gespaard blijft.

Zelfs in mijn beste tijd als atleet, toen ik met mijn lichaam kon doen wat ik maar wilde, was ik me er tijdens trainingen en wedstrijden altijd van bewust dat er niet ver van waar ik liep, mensen lagen te lijden in een ziekenbed. Terwijl ik genoot van de blakende zon of een verfrissende regenbui, waren er mensen die maar al te graag nog eens de typische buitenlucht van de seizoenen zouden willen voelen. De ervaring van het zijn, worden en verworden in de ruimte tussen leven en dood.

Misschien is dat de enige plek waar we elkaar echt kunnen ontmoeten: in dat fragiele middenstuk.

Precies daar waar we niet onoverwinnelijk hoeven te zijn, waar we mogen wankelen, waar we mogen voelen wat er te voelen valt.

Het bericht Leven met de hardheid van het leven: een eerlijke gedachte verscheen eerst op Cellbuilding.

Wat is een hoogsensitief kind?

Voor ik met mijn verhaal begin, wil ik eerst iets duidelijk maken: ik wil geen enkele ouder een schuldgevoel geven omdat zij – ondanks alle goede bedoelingen – in hun onwetendheid misschien niet de juiste manier hebben gevonden om hun hoogsensitieve kind op te voeden.

Mijn bedoeling is vooral om ouders of toekomstige ouders bewust te maken dat deze kinderen behoefte hebben aan meer aandacht voor gevoelens en levensperceptie, en voor de kwetsbaarheid van het leven.

Hoogsensitieve kinderen beleven het leven – en vooral de emotionele geladenheid van spanningsenergieën in hun omgeving – vele malen sterker. Ze verwerken emoties zoals verdriet, blijdschap en teleurstelling niet zo makkelijk als andere kinderen.

Ze zijn ook bijzonder gevoelig voor manipulatie en schijn. Met deze kinderen moet je veel praten. Nare dingen verzwijgen of doodzwijgen maakt hen onzeker.

Ze willen het leven én de dood kunnen doorleven. Ze houden niet van verborgen emoties. Ook al houden ze van sprookjes en fantasie, ze staan vaak verrassend realistisch in het leven.

Je beschermt hen niet door dingen te verzwijgen of te verbloemen. Wel is het belangrijk dat je hen de harde realiteit van het leven op een zachtaardige, bijna verontschuldigende manier weet te brengen.

Waarom gewone opvoedingsstijlen vaak niet werken

In sommige religies zegt men dat je als kind je ouders kiest, om hen iets te leren. Misschien is dat zo. Maar dan breng je in veel gevallen wel een offer: je moet een van de mooiste fasen van het leven – de beleving van de onschuld van het kind-zijn – opgeven.

In mijn ogen kan dat nooit de bedoeling of juiste intentie van het leven zijn. Een kind mag die last niet dragen. Ook al is jouw kind heel wijs, net dat maakt het extra kwetsbaar: het doorleeft het verdriet en onrechtvaardigheid intenser en begrijpt als geen ander hoe belangrijk het is om zo lang mogelijk onbezorgd kind te kunnen zijn.

Een hoogsensitief kind leeft graag in de onwetendheid van het ‘echte’ leven, dat vaak hard en onfair is en meestal leidt tot meer lijden naarmate we ouder worden.

De betekenis van tradities – waar aandacht is voor liefde, samenzijn en menselijke kwetsbaarheid – wordt door hoogsensitieve kinderen dieper doorleefd. Het geeft hen een gevoel van veiligheid.

De impact van angst en spanning op hoogsensitieve kinderen

Wanneer een hoogsensitief kind opgroeit in een warm nest met weliswaar voldoende liefde maar toch in een soort een angstklimaat, dan zal het daar al op jonge leeftijd onder lijden. Wat bedoel ik met een angstklimaat? Een omgeving waarin een kind te weinig vrijheid krijgt om te vallen en op te staan. Waar fouten maken als gevaarlijk of ongewenst wordt gezien. Waar experimenteren niet gestimuleerd wordt, omdat overbezorgde ouders continu grenzen afbakenen of waarschuwen.

Zeker, het is belangrijk om vanop afstand aanwezig te zijn en te observeren. Maar laat je kind zélf ontdekken. Geef hen ruimte om te proberen, te zoeken, en soms ook te struikelen.

Hoogsensitieve kinderen functioneren niet goed in een sfeer waarin voortdurend gevaar lijkt te dreigen.
“Pas op voor dit.”
“Let op met dat.”
“Doe dat maar beter niet.”

Die voortdurende waakzaamheid weegt op hun systeem. Ze gaan zich aanpassen, inhouden, pleasen in plaats van te groeien in vertrouwen. Zo’n kind neemt vaak een beschermende rol op zich in het gezin. Waar andere kinderen zich terugtrekken, zal een hoogsensitief kind zich opstellen als bemiddelaar, trooster of inzichtgever.

Dat brengt het in een intensere stresssituatie dan een niet-hoogsensitief kind, dat misschien gewoon boos of verdrietig is, maar met minder diepgang en zonder te veel na te denken over de lange termijn.

Wat kan je als ouder doen?

Zonder verwijt naar de vele liefhebbende ouders die gemiddeld goeie ouders zijn voor het gemiddelde kind: een hoogsensitief kind vraagt méér. Het vraagt een grotere wijsheid en volwassenheid om zo’n kind op te voeden en te laten groeien tot zijn volledig potentieel.

Het heeft meer tijd en rust nodig om zijn kwaliteiten te ontdekken en ontwikkelen. Als je het die ruimte gunt, moet je als ouder zelf stevig in je schoenen staan en dan bedoel ik niet alleen financieel.

Vooral als mens:
– jezelf durven blootgeven
– niet de alleswetende, sterke held willen zijn
– niet degene die altijd gelijk heeft omdat hij nu eenmaal de ouder is

Nee, je moet je als ouder durven tonen als iemand die fouten maakt, die niet alles weet, maar wél bereid is om nooit de moed op te geven. Iemand die samen zoekt naar een oplossing of naar een manier om de situatie te verbeteren.

Hoogsensitieve kinderen verwachten geen wonderen – daarvoor zijn ze te wijs en te realistisch.
Maar ze verwachten wel eerlijke hoop. Ze willen uitzicht op manieren om beter met de situatie om te gaan. Ze willen betrokken worden: ruimte krijgen voor inspraak, voor het delen van gevoelens.

De oorzaak van hun ongelukkig gevoel hebben zij meestal al veel langer doorgrond. Als ze voelen dat jij dat oppervlakkig aanpakt, missen ze een belangrijk stuk waarin ze zich begrepen en ernstig genomen willen voelen. Zelfs als je met een praktische oplossing komt: voor hen is dat niet de essentie.
Praktische oplossingen zijn vergankelijk. Het zijn net de gevoelens -die je niet kan kopen of lijmen met minuutlijm – die bij hen de juiste snaar raken.

Waarom rust en vertrouwen zo belangrijk zijn

Hoogsensitieve kinderen halen hun veilig en gelukkig gevoel vooral uit herkenbare en vertrouwde dingen, mensen, omgevingen, gewoontes. Daar vinden ze geborgenheid en verbondenheid.

Waar een kind misschien makkelijk een oud speelgoedje inruilt voor een nieuw, zal een hoogsensitief kind het oude koesteren tenzij het écht kapot is. Zo gaat het ook met mensen. Hoogsensitieven hoeven geen vrienden te zijn met de hele wereld. Ze zien mensen graag en willen dat iedereen zich goed voelt maar dat vraagt zoveel energie. Omdat ze nooit oppervlakkig omgaan met gevoelens, kunnen ze zich maar engageren voor een beperkte, selectieve groep mensen.

Dus… als je als ouder een hoogsensitief kind in je leven krijgt, zorg dan dat je zelf stevig op de rails staat.

En zorg dat het kind wordt omringd door de juiste mensen:
– de juiste school
– de juiste leerkracht
– de juiste sportclub
– de juiste omgeving

Eentje waarin het de tijd en rust krijgt om zichzelf te vinden en zijn bijzonderheid te herkennen. Wie deze kinderen juist aanpakt, zal ontdekken dat ze écht het verschil kunnen maken voor anderen die vastzitten op een doodlopend pad.

Hoogsensitieve kinderen zijn vaak laatbloeiers met potentieel

Hoogsensitieve kinderen hebben meer tijd nodig om uit het nest te vliegen en vertrouwen te vinden. Forceer hen niet, ze zijn al streng genoeg voor zichzelf. Ze hebben meer rust nodig om alleen te zijn. Ze zijn niet asociaal, integendeel. Juist omdat ze zo intens aanwezig zijn bij anderen, hebben ze tijd nodig om al die indrukken te verwerken. Maar als je hen die rust en tijd gunt, is de kans groot dat zij de beste piloten uit het nest worden.

Daag hen ook niet uit zoals veel ouders doen bij getalenteerde kinderen in sport of hobby’s. Dat werkt averechts. Het is goed om fier te zijn en hun talent te stimuleren. Maar zorg dan dat je hen begeleidt naar een omgeving die past bij hun gevoel en mentaliteit. Waar ze rustig kunnen wennen, rijpen.

Hoogsensitieve kinderen hebben een zachte aanpak nodig – omdat ze hard zijn voor zichzelf. Het zijn vaak laatbloeiers, die liever wat langer wennen voor ze het zonlicht kunnen verdragen. Maar eens ze dat vertrouwen gevonden hebben, schitteren ze als geen ander.

Het slechtste wat je als ouder kan doen, is hen afmeten aan leeftijdsgenoten. Ze volgen wel, maar vanop afstand. Maar eens ze op het ritme van hun natuur gerijpt zijn, halen ze anderen moeiteloos in.

Het bericht In het verkeerde nest geboren: over hoogsensitiviteit, ouderschap en zachte kracht verscheen eerst op Cellbuilding.

Waar begint het? Van empathie naar uitbuiting

De mens is een zelfbewuste soort. Wij kunnen nadenken over de gevolgen van ons gedrag en over hoe we omgaan met onze medemens. Dat zou voor iedereen vanzelfsprekendheid moeten zijn.

We kennen empathie en voelen aan hoe we elkaar een goed of slecht gevoel kunnen geven. Helaas wordt dat laatste maar al te graag gebruikt om eigen voordeel uit te halen en onze eigen situatie te verbeteren.

Voor velen lijkt dat zelfs het doel te zijn geworden: zoek de zwakke schakel van je medemens, tegenstander of concurrent en speel dat uit in je eigen voordeel. Winnen, kost wat het kost, om toch maar meer macht, aanzien of rijkdom te verwerven. Soms lijkt het alsof alleen de sterken overleven en hun plekje op de wereld ‘verdienen’.

Deze houding wordt zelfs als positief gepromoot, het wordt gezien als een teken van sterkte: toeslaan als het kan. Niemand zal ook naar jou omkijken dus wees hard voor jezelf en een ander, zo worden wij ook vaak opgevoed. Misschien komt dat deels voort uit angst of uit een poging tot bescherming: zorg dat je het zelf goed hebt, denk eerst aan jezelf want ook jij bent sterfelijk, dus pak wat je pakken kan.

Natuurlijk is het belangrijk dat je eerst goed voor jezelf zorgt. Zelfbehoud en kunnen voorzien in je eigen noden zijn essentieel. Niemand is ermee gebaat als je jezelf tekortdoet voor een ander.
Maar tegelijk is de realiteit dat de meesten in onze maatschappij het best goed hebben. Vaak zelfs meer dan genoeg om te kunnen delen. En toch ligt de focus bij velen vooral op nog méér vergaren.

Media en schone schijn

Te vaak gebeurt dat extra vergaren ook nog eens ten koste van wie al kwetsbaarder staat. En dat maakt het pijnlijk. Je ziet het overal, genoeg schone schijn maar meestal niet meer dan een gespeelde goedheid om er zelf beter van te worden. Intussen wordt er meer dan ooit op de emotie gespeeld waardoor elke realiteitszin van emotionele waarde verloren gaat en emoties enkel nog aankomen en aangevoeld worden in extremen.

Kijk naar al die (goedbedoelde) talkshows: wie zit daar? Dikwijls rijke welgestelde moderators met een vast kliekje bekende personen en mensen uit de betere sociale klasse. Die dan gaan debatteren en hun mening geven over mensen die het moeilijk hebben. Maar waar is de echte man van de straat? Die zie je daar niet, misschien geweerd uit schaamtegevoel?

Ook die programma’s waarin succesvolle BV’s mensen in nood ‘helpen’… de intentie lijkt op het eerste gezicht mooi, maar ook hier wordt verdiend op de kap van wie het moeilijk heeft.
Goed voor de kijkcijfers, dat zeker. Tijdens het programma bieden ze begeleiding of ondersteuning en dat is op zich waardevol. Maar waarom niet ook een deel van hun verdienste afstaan? Van wat ze verdienen op de rug van andermans miserie?

Ook dat is een vorm van ontmenselijking, al wordt ze gepresenteerd in een warm kleedje.
Het is spelen met iemands waardegevoel, onder het mom van hulp.

Het zijn zij die dit probleem aankaarten en gebruiken in hun formats die er zelf de oorzaak van zijn dat er meer ontmenselijking is. Zij, de social media en de informatieve media in het algemeen, zorgen voor de zwart-witte mentaliteit. Zij met hun extremen en hun overweldigende ongenuanceerde meningen hebben gezorgd voor de polarisatie. Als je bekijkt hoe in human interest programma s gedebatteerd wordt, hoe er in zogenaamd opvoedkundige programma’s gecommuniceerd wordt? Hoe grover, hoe beter, lijkt het wel.

Niet moeilijk dat jonge mensen dit extreem gedrag overnemen en als normaal aanzien. Als er vooral wordt aangestuurd met de gedachte dat je vooral meetelt als je jong en fruitig bent dan is het toch normaal dat er steeds minder menselijkheid is met ouderen?

Polarisatie wordt de norm

Als je ziet hoe onze politici, de hoeders van ons land, met elkaar omgaan dan is het toch niet abnormaal dat dit gedrag wordt overgenomen door de gewone bevolking?

Als je ziet hoe verslaggevers jonge mensen met talenten in sport de ene dag als goden prijzen om ze wat later bij een mindere prestatie meteen weer af te schrijven, dan is het toch normaal dat deze omgang voor een zeker gevoel van onmenselijkheid zorgt?

Als je ziet hoe hulpbehoevende mensen dikwijls als een last worden gezien en meer en meer financieel onder druk worden gezet om opnieuw te presteren en productief te zijn dan krijg je toch een gevoel van ontmenselijking?

Als je leeft in een wereld van schone schijn, waarin je maar telt als je straalt en op je best bent, dan is het niet gek dat oudere mensen steeds minder worden gehoord of gezien.
Tenzij ze kunnen dienen als rariteit…goed voor de kijkcijfers.

Als zelfs de machtigste leiders op aarde – mensen die de omstandigheden van miljoenen kunnen verbeteren – toch kiezen voor oorlog, lijden en vernieling omwille van macht of godsdienst, dan is het niet vreemd dat het vertrouwen tussen mensen verdwijnt.
Het gevolg? We lijken steeds harder en afstandelijker met elkaar om te gaan, met minder ruimte voor verbondenheid of mededogen.

Als je uit wraak of machtsdrang acties rechtvaardigt die mensen pijn doen — terwijl je precies de middelen hebt om dat lijden te voorkomen — wat zegt dat dan over wie je bent? Het voelt bijna alsof je afstand neemt van het menszijn zelf.

Als het politieke landschap ook steeds meer inzet op wantrouwen en controle, liever “verraad je buur” dan “help je buur”… Hoe kun je dan een verbindende maatschappij creëren van menselijkheid?

Als er steeds meer wordt ingezet op contactloze systemen en je langs de andere kant pleit voor meer verbondenheid is het toch normaal dat het herkennen van menselijke emoties moeilijker wordt en zorgt voor ontmenselijking.

Wat we jonge mensen (vergeten te) leren

Alles begint bij de opvoeding. Bij het meegeven aan een kind wat het betekent om mens te zijn.
Natuurlijk zeggen we liever dat het alles kan worden wat het wil, zolang het maar sterk is en in zichzelf gelooft. En ja, elk kind mag met trots leren kijken naar wie het is en wat het betekent als uniek individu.

Maar wat we veel minder meegeven, is het besef van kwetsbaarheid. De nederigheid die hoort bij het mens-zijn. We zijn geen superhelden. We zijn nietig, voorbijgaand. Een flinterdun laagje leven, gedragen door een lichaam dat wonderbaarlijk veel kan… maar dat ook ziek kan worden of aftakelen. We kunnen herstellen van veel, maar niet alles. En nooit voor altijd.

Wie in volle glorie op een podium staat, mag genieten van wat hij kan en wat hij bereikt heeft. Dat verdient absoluut erkenning. Maar dat moment van succes zou ook gedragen mogen worden door dankbaarheid. Geen valse bescheidenheid, wel vanuit een besef dat succes geen vanzelfsprekendheid is. Want terwijl jij straalt, ligt misschien net iets verder iemand in een ziekenhuis te vechten voor zijn leven. Iemand die misschien gisteren nog op datzelfde podium stond. En toch zeggen we dan vaak, bijna achteloos: “Zij hebben hun tijd gehad. Nu is het aan ons.”

Alsof kwetsbaarheid een fase is die je mag vergeten zodra je erbovenuit stijgt. Alsof de menselijke maat niet meer past in het verhaal van ambitie, groei en prestaties. Maar niet zo ver van hier liggen helden begraven die zich ooit net zo onoverwinnelijk voelden als jij nu. Als we dat ten volle zouden beseffen, zouden we misschien anders omgaan met kracht en geluk.

Natuurlijk mag je genieten van wat goed gaat, van wat je hebt opgebouwd. Maar laat dat genieten doordrenkt zijn van respect, niet van wow’s en superlatieven. Want geen mens is een superman, maar wie zijn kracht draagt met nederigheid, die wordt misschien wél een supermens.

Meer menselijkheid begint bij het besef dat we in wezen allemaal gelijk zijn.
Niet in wat we kunnen, maar in onze kwetsbaarheid. In het feit dat we allemaal sterfelijk zijn, allemaal afhankelijk van omstandigheden die we niet volledig in de hand hebben.

De illusie van kracht … wie is écht sterk?

Toch wordt er in onze maatschappij vaak anders gekeken. Vandaag ben je ‘in’ omdat je uitblinkt, opvalt, of past in het perfecte plaatje van succes. Omdat je net iets meer kan, mooier, slimmer of sterker bent. Maar morgen ben je ‘out’ zodra je niet meer voldoet aan die opgelegde standaarden of als je niet meer meekan in het tempo van de prestatiemaatschappij. Ook dát draagt bij aan de onmenselijkheid waar we mee worstelen.

We duwen jonge mensen richting perfectie, zo snel mogelijk, zonder hen de tijd te geven om eerst te groeien als mens. We leren hun presteren vóór we hen leren voelen. Tranen zijn geen zwakte. Je hart tonen is geen risico, maar juist de basis van echte verbinding. Dát zouden ze moeten leren. In plaats daarvan krijgen ze de boodschap: verberg je emoties, stel je hard op, only the strong survive.

Maar die gedachte is zo misleidend. Want je bent maar zo lang ‘sterk’ tot het leven je confronteert met tegenslag, fysiek, mentaal of allebei. Pas dan zie je wat kracht écht betekent.

Wat topsporters kunnen met hun lichaam verdient zonder twijfel bewondering. Hun discipline, hun doorzettingsvermogen, hoe ze hun leven deels opofferen voor een droom… Het is indrukwekkend. Maar het is ook eenvoudiger om grenzen te verleggen als je lichaam sterk en gezond is, gezegend met goede genen. Wie elke dag moet leren omgaan met pijn, ziekte of beperking, moet veel méér kracht tonen dan je op een podium ooit kunt zien. Zij verdienen minstens evenveel respect. Want hun overleven vraagt geen applaus, maar diepe bewondering.
En misschien zelfs: meer menselijkheid van ons allemaal.

Menselijkheid is een keuze

Meer menselijkheïd begint bij verdraagzaamheid voor verschillen en een ontwapenende glimlach, niet bij het aftasten van wie het sterkste staat in de situatie. Het is een onvoorwaardelijk willen helpen uit liefde en zorgzaamheid en niet uit eigen manipulatief belang.

Meer menselijkheid is kiezen voor dialoog in plaats van elkaars mening afbreken. Ieder mens heeft recht op een eigen mening maar met het besef dat dit niet de allesomvattende waarheid is. Ieder mens heeft recht om zich goed te kunnen voelen en zichzelf te kunnen zijn en de ruimte te krijgen om op zijn tempo te groeien in het mens zijn. 

Menselijkheid is delen in verdriet en vreugde en geen misbruik maken van de zwakkere in de relatie met elkaar. Het leven op zich is al hard genoeg dus waarom het elkaar nog moeilijker maken en elkaar onmenselijk behandelen? Draag zorg voor elkaars waardigheid en zie de kwetsbaarheid in plaats van je te verkijken op de harde bast waarachter de bange mens schuilt. 

 “Hij heeft het zelf gezocht, wie zijn gat verbrandt moet op de blaren zitten.”
Zo gaan mensen tegenwoordig steeds vaker met elkaar om.
Niet ontzien, maar afzien, dat is wat we doen. We kijken weg, en als we ons toch bemoeien, dan doen we dat meestal vanuit bevooroordeelde gedachten. We oordelen op zicht, zonder echt te weten wat er speelt. We kijken naar de feiten, niet naar het verhaal erachter.
En de wetmatigheden waarmee we die feiten beoordelen, houden zelden rekening met de context.

Om feiten te kunnen begrijpen, moet je de oorsprong kennen. Maar daar laten veel strafrechtelijke instanties het niet aan hun hart komen. Ze gaan voorbij aan het verhaal, aan de mens achter het dossier. We leven steeds minder in begrip, en steeds meer in de greep van afgunst en bestraffing. Vergeving maakt plaats voor wraak. We missen de nuance van de situatie waarin fouten gebeuren. We corrigeren liever met vet rood dan met zacht roze.

Ontmenselijking begint daar waar je als mens enkel vergelijkt vanuit je eigen situatie.
Terwijl er meestal geen vergelijking is en je zelfs het recht niet hebt om te oordelen over iemand die zich niet gedraagt zoals jij denkt dat hoort. Want niemand ervaart het moeilijke levenspad op dezelfde manier. Simpelweg omdat maar weinig mensen vertrekken met dezelfde rugzak.

Het bericht Ontmenselijking in onze maatschappij: waarom empathie steeds zeldzamer wordt verscheen eerst op Cellbuilding.

Hoop lijkt zo’n eenvoudig woord, maar draagt zoveel gewicht. Het is tegelijk onze redding en onze kwetsbaarheid. Want wat als die hoop vals blijkt? En toch kunnen we er niet zonder.

In deze blogpost verken ik wat hoop werkelijk betekent in ons leven, van de krachtige verwachtingen van onze jeugd tot de zachte nederigheid waarmee we op latere leeftijd durven te hopen. Want misschien is het juist die nederigheid die hoop zo waardevol maakt.

Hoop is een nederige manier van verlangen naar iets beter

We hopen allemaal op beter…
Dat het maar goed gaat…
Hopen dat het lukt.
Hopen dat het lot ons gunstig gezind is.
Hopen dat het voor altijd zo mag blijven duren.
Hopen dat het stopt, enzovoort.

Hoop doet leven. En zonder hoop kun je niet leven. Hopen met hopen, zeg maar.
Hoop is die kleine kans op de uitzondering… dat het anders kan zijn, beter.

Wat hoop betekent als je ouder wordt

Naarmate we ouder worden, wordt zekerheid steeds vaker vervangen door hoop.
Omdat we beseffen dat het leven geen garanties geeft, ook niet als je alles juist doet.
En naar het einde toe besef je dat al dat hopen vaak uitdraaide op een teleurstelling.
Maar het hield ons wel overeind… als een onzichtbaar baken van vertrouwen in een grotere, goede kracht.
Een kracht die ons gunstig gezind zou zijn omdat we een goed mens zijn, omdat we dankbaar zouden zijn als we geholpen worden in ons lijden.

Hoop is zo’n gedachte die hangt tussen leven en dood. Ze is verbonden met een levenslustige herinnering uit het verleden. Zoals een kind dat op een vakantiedag zachtjes wakker wordt gestreeld
door de vroege, binnenvallende ochtendzon en voelt: vandaag kan alles.

Geloof en het verlangen naar een beter leven

“Laat ons bidden” is eigenlijk: laat ons hopen.
Veel gelovigen halen hun hoop uit de verrijzenis van Jezus.
Na regen komt zonneschijn….

Helaas blijf je wel met littekens zitten. En soms komt de zon enkel terug tegen een prijs.
Maar wat zou het leven zijn zonder hoop?

Zonder hoop komt er gelatenheid, onverschilligheid. Het is de hoop die je koestert die het leven zinvoller maakt. Ook al is het maar een gedachte, ze houdt ons bezig. Want zelfs twijfel over haar nut is een vorm van hoop. Twijfel betekent: er is een kans op beter. En dat is altijd beter dan niks.

Valse hoop is één van de slechtste dingen die je kan geven. Het is alsof je iemand een reddingsboei toewerpt, wetende dat de storm te sterk en te lang zal duren om het te overleven.
Maar het is moeilijk om geen valse hoop te geven, want ergens hopen we toch altijd op een mirakel.

Soms vinden mensen dat beetje extra vertrouwen in het geloof van een ander… dat er echt nog hoop is.
En het is soms ook vreemd hoe het leven in een uitzichtloze situatie tóch een positieve wending kan nemen. Misschien door de positieve trillingen van een mindset met hoop?

Hoop hoort bij ons zijn. Het maakt deel uit van ons mens-zijn.
Een kind verdient het om in een hoopvolle omgeving op te groeien.
Maar wel met het nodige realisme: hoop is niet meer dan een ingesteldheid.
Een manier van denken die nét wat meer kans geeft op een positieve uitzondering.
Maar ook niet meer dan dat want het lot beschikt over leven en dood. Het is bijna een verplichte levenshouding, een kenmerk van ons bestaan.

Hoop als strohalm: kwetsbaar, maar levensnoodzakelijk

Naarmate we ouder worden, krimpt het hoopgevoel. Door het leven, of beter: met de leeftijd, verkleint alles.De wereld die vroeger zo groot leek wordt kleiner, meer bevattelijk. We kunnen er steeds minder omheen dat we het einde niet kunnen ontlopen… alsof het bijna voelbaar onder onze huid kruipt.

We hoeven ook op steeds minder te hopen. Vele uitdagingen die vroeger zo belangrijk leken, vallen weg.
Er blijven enkel nog de grote belangen over: gezondheid, liefde, dat is, als we het geluk hebben nog genoeg betekenisvolle relaties te hebben.

Voor wie kinderen heeft, gaat veel hoop naar hen: “Hopelijk hebben zij het goed en worden ze van veel lijden gespaard.”

Maar je beseft dat ieder mens vroeg of laat de hardheid van de vergankelijkheid zal ervaren. En die dag komt sneller dan we gedacht hadden.

Toch zeg ik tegen iedereen: laat de hoop nooit varen. Het is dat laatste strohalmpje waaraan je je kan vastklampen. Misschien is het net voldoende om het noodlot af te wenden en zo toch nog een beter einde aan je verhaal te breien. Want ook de speling van het lot is maar een gril van de kosmos die misschien gewoon de laatste strohalm mist in de storm die het aanrichtte.

Hoop is geen wens. Geen zekerheid. Het is slechts een zachte toespeling op wat nog zou kunnen. Een poging om richting te geven aan het ongrijpbare.

Wat betekent hoop voor jou vandaag?

Het bericht Hoop is een schrale troost verscheen eerst op Cellbuilding.

Aangenaam, ik ben mens. Gewoon mens

Dat is wat ik in de eerste plaats ben en wil zijn voor jou. Niet meer of minder, wel meer dan genoeg om graag gezien te worden en waardig behandeld te worden. Zie mij – even kwetsbaar en sterfelijk, zoekend naar zin om betekenis te geven aan het bestaan. Even afhankelijk van de onvoorspelbaarheid van het leven. Graag het goede willen doen en geliefd worden, net als jij.

Van alle vormen die betekenis geven aan ons mens zijn is de ziel de vorm die het meest betekenis geeft. Het is de plek diep in ons waar de meest menselijke waarden zijn opgeslagen, losgekoppeld van alle niet essentiële materialistische invloeden. Een zielloos mens is een betekenisloos wezen. Niet in staat om emoties te voelen en dus zonder geweten in zijn gedragshouding. 

De integriteit, het mededogen, de sympathie en de liefde voor elke bestaansvorm, het aanvoelen van medeleven die onze menselijkheid van het mens zijn bepalen zit in de ziel. 

Gelijkwaardigheid als basisgedachte

Deze basisgedachte zou er altijd moeten zijn. We zijn allemaal hetzelfde, ook al doen we andere dingen, zien we er anders uit en leven we anders.

Het is de intentie van mijn gedrag die bepaalt of ik en jij een goed en waardig mens ben. Niets wat ik kan, bezit of bereikt heb, niets van hoe ik eruitzie is belangrijk en bepalend om mij graag te hebben – als je me niet eerst lief kunt hebben als mens. Diezelfde mens: kwetsbaar en sterfelijk.

Als je me niet als mens kunt zien en mens-zijn niet genoeg is om me graag te zien, dan zul je me op een dag teleurstellen en me laten vallen. Want hoe fragiel het mens-zijn ook is, alle andere redenen om mij interessant te vinden en mij graag te hebben zijn nog vluchtiger. Fysieke kracht, uiterlijke schoonheid en mentale genialiteit zijn makkelijk aantastbaar door het leven en door de tijd. Uiteraard spelen al deze dingen mee om een relatie op te bouwen, maar de waarden van het mens-zijn bepalen of we ons echt goed voelen bij elkaar als het leven tegenzit.

Zachtheid als echte kracht

Mens-zijn is beseffen dat we een zachte, kwetsbare soort zijn die uit onzekerheid in staat is om lelijke dingen te doen. Maar in essentie zijn we zacht geschapen. Kijk naar onze weke huid, ons hart – we zijn een gevoelige soort, dat is onze aard, onze natuur. We hebben (meestal toch) een geweten dat in de weg staat om meedogenloos te zijn, en toch gaan we er prat op dat we hard zijn door al dat lijden. We zeggen liever dat we hard geworden zijn door het leven, in plaats van te zeggen dat we zachter worden door al dat lijden en vechten. Dat is mens-zijn: die zachtheid durven tonen in plaats van die hardheid die alleen maar de uiterlijke, vergankelijke schijn van kracht versterkt, maar niet het diep menselijke raakt.

Dat is voor mij het basisinzicht, de basishouding om met elkaar gelijkwaardig om te gaan.

Voorbij jobtitels en prestaties

Ik ben mens – niet meer of minder – maar dat is voldoende om waardevol genoeg te zijn. Genoeg om mij misschien graag te hebben en ik jou graag te hebben.

Zoals iedereen maak ik fouten maar ik probeer fouten die de waarde van het zich-mens-kunnen-voelen kunnen schaden zoveel mogelijk te vermijden. Ik zal ervoor zorgen dat de professionele fouten die ik maak niet ten koste gaan van het beschadigen van het menselijk zelfbeeld en waardegevoel.

Ik ben dus in eerste instantie mens: kwetsbaar en nietig in het geheel van mijn bewuste bestaan. Pas na het mens-zijn ben ik rechter, advocaat, leraar, kapper, loodgieter, makelaar, politieagent, ingenieur, chirurg, filosoof, piloot, psycholoog, huisman, atleet, vriend, keynotespeaker of wat dan ook.

Als ik iets kan en wil betekenen, dan hoop ik vooral dat ik verbindend kan zijn en andere mensen een gevoel van gelijkwaardigheid kan geven om hun menselijkheidsgevoel te versterken.

Waardering zonder oordeel

Ik kijk niet naar afkomst, taal, huidskleur, status, diploma of klasse om je graag te hebben en met jou mijn leven te delen. Waar ik wel naar kijk is de intentie en het gedrag – hoe jij je gedraagt tegenover ander leven. Ik ga af op de nuance waarmee je je meningen deelt en op de nederigheid en integriteit die in jouw aard liggen om geluk en voorspoed die jou overkomt te delen. Voor mij is beleefdheid een kernpunt van mens-zijn. Er is geen excuus om, vanuit welke verschillen dan ook, als mens niet beleefd te blijven – of je nu rijk of arm bent, gelukkig of ongelukkig.

Ik bewonder een mens niet voor wat hij heeft bereikt, maar voor hoe hij zich gedraagt vanuit de gunstige positie die hij heeft verworven en hoe hij deelt vanuit zijn geluk. Mens zijn is niet zo zeer de beste  willen zijn maar anderen beter maken vanuit het beste dat jij meer bent. Een mens mag best trots zijn als hij op een podium staat of een trapje hoger op de carrière ladder maar vermeng het met een dankbare ingetogen nederigheid die het besef weerspiegelt van het deeltje mens zijn.

Tot slot

Dus als we elkaar de volgende keer ontmoeten – online of offline, als vreemden of als bekenden – denk dan even aan deze woorden. Voordat je kijkt naar wat ik doe, wat ik draag, waar ik vandaan kom of wat ik bereikt heb, zie me eerst als mens. Want dat ben ik. Dat ben jij. Dat zijn we allemaal. Als je dat niet beseft dan mis je de essentie waar alles mee begint en eindigt.

Kwetsbaar, zoekend, hopend op verbinding. En dat is meer dan genoeg om te beginnen.

Aangenaam, ik ben mens. Jij ook?

En heel misschien als we allemaal een beetje meer mens zijn dan krijgt het leven, dat een beetje oké is, ook een beetje meer zin.

Als je deze blog leuk vond, dan lees je misschien ook graag dit: https://www.cellbuilding.be/over-hechten-en-onthechten/

Het bericht Gewoon mens verscheen eerst op Cellbuilding.

“Vandaag wil ik het hebben over hoe we emoties verwerken in een maatschappij die steeds sneller draait. We horen vaak dat we moeten loslaten en doorgaan, niet achteromkijken. Maar wat als juist het tegenovergestelde ons kan helpen bij het gezond omgaan met negatieve emoties?

Deze mentaliteit zorgt bij velen voor een innerlijke tweestrijd. Onverwerkte emoties kun je niet negeren als je ze opsluit en doet of ze er niet zijn. Dan vreten ze je vanbinnen kapot. Wat is er verkeerd aan om wat langer te blijven hangen in je gevoelens en gedachten? Dat kan helpen om ze beter te verwerken. Ik heb het gevoel dat mensen verharden door de mentaliteit van niet te lang te willen blijven hangen. Verdriet en ergernis zijn niet zomaar met een knop af te zetten. Je kunt wel doen alsof, maar dat is slechts schijn. Dit gaat aan je vreten, net als een opgehouden traan die niet geweend wordt maar langzaam het hart verdrinkt.

Dit gaat aan je vreten, net als een opgehouden traan die niet geweend wordt maar langzaam het hart verdrinkt.

Tijd nemen voor emotionele verwerking – een vergeten kunst

Zelfs op de diepste emotionele belevingen die ons raken wordt een tijdsbestek van verwerken gezet. Het verlies van een dierbare, het verwerken van een breuk of het meemaken van een traumatisch conflict… Je krijgt wel wat tijd maar al snel, te snel, zet jouw omgeving je aan om het los te laten en je te herpakken. De show must go on, de koers wacht niet, het leven gaat verder weet je wel…

Omgaan met verdriet is geen lineair proces met een duidelijk eindpunt. Het golft, het komt en gaat, en soms moet je simpelweg de stroming volgen.

Uiteraard is het belangrijk dat je evolueert in het gevoelsproces en zoekt naar een manier om emoties te verwerken, om ze een plaats te geven waar het draaglijk wordt. Ze als het ware op een veilige kapstok hangen, ergens tussen het geweten en een hartkamer, een aparte plek waar het niet vergeten wordt en kan gebruikt worden als ervaring om te reflecteren en kan helpen om beter met nieuwe conflicten om te gaan.

Dus ja, blijf maar lekker wat hangen in die frustratie, dat verdriet of gevoel van onrechtvaardigheid, het verleden… Je mag je best slecht voelen. Het hoort er af en toe gewoon bij.

De diepste sporen van het leven dat je leidt kun je niet zomaar uitwissen. Ze zijn wie je bent. Hoe zwaarder het leven drukt op jouw schouders, hoe dieper de afdruk. Blijf ook maar wat hangen in de ijle lucht van de leegte want ook dat is een probleem voor de meesten. We zijn altijd op jacht, op zoek naar iets om toch maar niet in de leegte van niets te moeten blijven hangen. Zo bang om onszelf tegen te komen, zo bang voor de schaduw van het niets. We zijn bang om de stilte te moeten horen waardoor we niet afgeleid kunnen worden van het verdriet dat vanbinnen zit.

Emoties verwerken – een fout beeld in de media

Alles is erop gemaakt om niet te blijven hangen in de momenten van zelfreflectie. O jawel, we hebben er de mond van vol en er bestaan voldoende tv-programma’s waarin zelfreflectie het hot item is. Ik vraag me altijd af hoe echt dat is. Of is het onderdeel van de job, een deel van het script?

Echte emoties zijn niet altijd zo extreem, ook al worden ze intens gevoeld. Ze komen niet op commando omdat je in een nieuwe conflictsituatie gezet wordt. Zeker niet op tv, waar je meestal te veel afgeleid bent door camera’s die op jou gericht staan.

Als je bedenkt dat mensen die vastzitten met emoties zelfs bij psychologen het moeilijk hebben om deze op te roepen en tot de kern te komen, hoe lang het soms duurt om toe te geven aan een eerste traan, zou het dan in een emo-tv zo veel makkelijker zijn? Ik denk het niet. Als het toch zo is, dan is het met de gevoeligheid van de mens nog erger gesteld dan ik dacht.

Ik beweer niet dat het allemaal nep is wat je op tv ziet, maar emoties mag je niet aandikken en even oplossen in een reality-tv-format.

Door jezelf toestemming te geven om bij je emoties stil te staan, creëer je een gezondere manier van emoties verwerken. Niet weglopen, maar doorvoelen. Zodat die gevoelens uiteindelijk een waardevolle rimpel worden in het verhaal van wie je bent.

Lees je graag over levenszin? Misschien lees je dit ook graag: De Zevenkoppige Draak van het Leven: bewustwording en omgaan met levensconflicten – Cellbuilding

Het bericht Lekker blijven hangen… waarom we moeite hebben met emoties verwerken. verscheen eerst op Cellbuilding.